Najnowocześniejsza wypożyczalnia rowerów skuterów i hulajnóg elektrycznych

W tym artykule postaram się wyjaśnić dlaczego Rzeszów ma jeden z najnowocześniejszych systemów wypożyczalni publicznej lekkiej elektromobilności w Polsce i zarazem najtańszy. Chcę przedstawić sposób partycypowania miasta, oraz pokazać wady i zalety takiego rozwiązania na bazie doświadczeń Rzeszowa. Wpis opieram o operatorów którzy działali w Rzeszowie. Na koniec przedstawię wyniki rankingu Europolis Fundacji im. Roberta Schumana “Miasta dla Młodych”  gdzie Rzeszów w kategorii Mobilność zajął najwyższe pierwsze miejsce, zostawiając daleko w tyle Warszawę i resztę rowerowego świata.

Dane z wypożyczalni publicznej rowerów i skuterów Blinkee.city a rok 2018.

Nowoczesna Generacja IV

źródło Rzeszowski Rower Miejski blinkee.city

W Rzeszowie od dwóch lat działa i rozwija się miejska wypożyczalnia rowerów skuterów oraz hulajnóg Blinkee.city, poprzednio od 2010r. do 2017r. w Rzeszowie istniał RowerRes. Na wniosek naszego stowarzyszenia Zarząd Transportu Miejskiego wprowadził wypożyczalnię działającą w technologi  IV- tzn. bez stacji bazowych, zostawiasz rower gdzie chcesz, wzorowany na Krakowskim Wawelo. Stosując model IV chcieliśmy uniknąć problemów z szukaniem działek pod lokalizację kolejnych stacji bazowych i z załatwianiem pozwoleń na ich budowę. Chcieliśmy też dać mieszkańcom pełną elastyczność, żeby to oni sami decydowali gdzie zaczynają swoją podróż , a gdzie ją kończą, niezależnie od stacji bazowych. Dodatkowo uzupełniając wypożyczalnię o skutery czy hulajnogi elektryczne daliśmy możliwość na multimodalny transport. Skutery w założeniu miały służyć dla podróży na dłuższych dystansach dla dwóch osób, rowery na średnich dystansach, a hulajnogi do przemieszczania się w ścisłym centrum miasta na krótkich odcinkach. W Rzeszowie oprócz klasycznych rowerów mieliśmy również rowery ze wspomaganiem elektrycznym (biało-czerwone), niestety to rozwiązanie nie przyjęło się. Testowaliśmy również rowery Roovee, które technicznie były lepsze od rowerów Blinkee, ale cenowo wypadły drożej, oraz Romet z mobilnymi stacjami bazowymi. Mieszkańcy przyzwyczajeni do istniejących stacji, oraz osoby starsze mogły mieć problemy z nową IV generacją, ale jak się okazało nie było z tym kłopotu. W tabeli poniżej starałem się porównać wady i zalety obu generacji.

Mobilne stacje Rometu, działające na zasadzie generacji 3+ będąc połączeniem 3 i 4 generacji (rowery + skutery i samochody elektryczne ale bez hulajnóg)

Porównanie Generacji

III GENERACJA IV GENERACJA
– pojazd trzeba zwrócić na jednej ze stacji

– „zaśmiecanie” przestrzeni publicznej stacjami

– kosztowna infrastruktura

– duże opłaty dla gminy m.inn. za „darmowe” min. jazdy (nie w każdym wariancie)

– lokalizacje stacji uwarunkowane dostępnością terenu

– trudno usuwalne stacje

– ograniczanie się do jednego operatora

– wymaga smartphone

– wymaga aktywnej karty kredytowej

– wymaga dostępu do Internetu

– osoby starsze mogą mieć problemy z obsługą smartphone

– porzucanie pojazdów w miejscach niedozwolonych

+ dostępność dla osób starszych

+ nie wymaga posiadania smartphone

+/- stałe punkty gdzie można pobrać pojazdy

+ duże rozwinięte sieć na terenie Europy

 

+ nie wymaga budowy kosztownej infrastruktury

+ duża flota pojazdów (rowery, skutery, hulajnogi, samochody..)

+ niskie opłaty dla gminy

+ bardzo duża elastyczność w tworzeniu i aktualizacji stref zwrotu pojazdów

+ bardzo duża możliwość powiększenia/zmiany floty

+ brak śladu po wypożyczalni po sezonie

+ niskie koszty obsługi

 

 

Wizytacja w Krakowie, system Vawelo IV generacja oparta o stacje parkingowe. Rzeszów wykorzystuje istniejącą infrastrukturę rowerową dając pełną elastyczność użytkownikom

 

Czy miasto powinno dopłacać ?

Podczas montażu ciepłociągu, pomimo wezwań operatora do usunięcia rowerów na czas inwestycji, Rower Res nie usunął rowerów, a inwestor dźwigiem przestawił całość.

O ile w systemie Rower-RES pierwsze 15 min było darmowe (na koszt operatora) to w przypadku Blinkee.city użytkownik płacił za jazdę oraz postój. W poprzednich latach funkcjonowania Rower-Resu miasto otrzymywało ok. 5000 zł co miesiąc za dzierżawę terenu od operatora, a w przypadku Blinkee.city miasto dopłacało do funkcjonowania systemu ok 130 000 zl/rok. Pozostaje zadać pytanie czy dotowanie publicznej wypożyczalni jest zasadne i czy powinno wpływać na obniżenie ceny dla użytkownika ?

Rzeszowski operator wspiera lokalne imprezy sportowe

Na bazie doświadczeń z poprzednim operatorem uważam że każdy system publiczny powinien być dotowany na określonych warunkach, ponieważ wtedy mamy realną kontrolę. Natomiast nie zgodzę się z tym aby miasto miało dopłacać do pierwszych minut jazdy dla użytkowników systemu, jak to funkcjonuje w niektórych miastach. Zadaniem dla miasta jest wprowadzić takie rozwiązanie które będzie odpowiadało potrzebom mieszkańców, zadaniem operatora jest utrzymać system na wysokim poziomie, a do użytkowników ponoszenie opłaty z tytułu najmu. Koszty eksploatacji, uszkodzeń, wandalizmu powinien ponosić operator, oraz sam użytkownik.  Ponoszenie opłat przez użytkowników z tytułu wynajmu wpływa na większe poszanowanie najmowanego sprzętu, ale wymaga od operatora sprawnego taboru.

Porównanie wypożyczalni działających w Rzeszowie
Rower Res 2010-2017

generacja III

Blinkee 2018-2019

generacja IV

Bez dotacji , wpływy do Miasta 5000 zł/mc Dotacja, 130 tys za sezon

FLOTA

100 rowerów 50 rowerów klasycznych
20 stacji dokujących 30 rowerów elektrycznych (dzierżawa baterii)
50 hulajnóg elektrycznych
20 skuterów elektrycznych (dwuosobowych)

CENNIK

15 – 60 min = 1,5 zł Skuter: 0,69 zł za minutę (student 0,59 zł/min)
61 – 120 min = 1,5 zł Rower: 1 zł / 30 min , pauza 1 zł/30min
121 – 180 min – 3 zł Hulajnoga 2,50 zł/start i 0,49zł/min (student 0,42zł/min)
powyżej 180 min – 4 zł Pauza za Skuter i Hulajnogę 0,09 zł/min
0 – 15 min = 0 zł lub 1,5 zł (Gratisowe 15 min przysługuje raz dziennie posiadaczom kart za 100 i 200 zł) Dzierżawa baterii do roweru elektrycznego 170 zł/kaucja zwrotna i 35 zł/mc
konieczność wykupienia karty (3 rodzaje: 50, 100 i 200 zł) Maksymalna opłata za dzień jazdy skuterem 89 zł/24h od 00:00 do 23:59

Zakazywać czy zezwalać ?

źródło: https://sklepznagar.pl/zakaz_hulajnogi

W Krakowie podjęto próbę wprowadzenia zakazu jazdy hulajnogami elektrycznymi po miejskich parkach, ponieważ miasto nie miało kontroli nad operatorami i robił się bałagan. Czy zakazywanie to dobre rozwiązanie? W przypadku Rzeszowa ten problem został rozwiązany na kilka sposób i bez wprowadzania dodatkowych zakazów. Po pierwsze operator po zgłoszeniach od mieszkańców wprowadził wirtualne wyspy wyznaczone przy istniejących parkingach rowerowych, oraz system kar dla użytkowników pozostawiających pojazdy w miejscach niedozwolonych. To rozwiązanie sprawdziło się i skala zjawiska zmniejszyła się.

Przykład ze stolicy pokazuje że miasto musi mieć kontrolę nad operatorem. Zagraniczni operatorzy pozostawiają sprzęt sam sobie i fala powodziowa zabiera pozostawiony sprzęt.

Trzeba zaznaczyć ze Rzeszów miał tylko jednego operatora dotowanego przez miasto, ale zamawiający miał na niego realny wpływ i taki rodzaj partycypowania uważam za najbardziej zasadny. Nie zmienia to jednak faktu że mieszkańcy, a bardziej użytkownicy powinni nauczyć się kultury jazdy hulajnogami. W mojej ocenie świadomość poprawia się i ludzie dojrzewają do tych rozwiązań.

źródło Rzeszowski Rower Miejski blinkee.city

Wady IV generacji

Brak stacji bazowych daje sporą elastyczność dla użytkowników wypożyczalni IV generacji. Tutaj przykład takiego który nie chciał płacić za pauzę i rower zabrał ze sobą na piętro.

oczywiście IV generacja ma też swoje wady. Największą z nich jest brak kontroli nad tym gdzie i w jaki sposób użytkownik pozostawi wypożyczony pojazd. Operatorzy próbują z tym walczyć i to coraz skuteczniej. Drugą wadą jest całkowite użalenie od smartpona, nie ma możliwości inaczej wypożyczyć pojazdu niż za pomocą telefonu. Kolejną wadą dotycząca stricte rzeszowskiej wypożyczalni są rowery, które są za małe i bez przełożeń. Po za tym jest całkiem dobrze i pomimo obaw jakie miało nasze stowarzyszenie do falstartu z 2018r. to bardzo pozytywnie oceniamy obecnie funkcjonujący system.

Nagroda dla Rzeszowa w kategorii Mobilność

Trzeba podkreślić że Rzeszowska wypożyczalnia lekkiej elektromobilności  została doceniona przez mieszkańców oraz w rankingu Europolis, gdzie miasto Rzeszów zajęło drugie miejsce w klasyfikacji ogólnej i pierwsze miejsce w kategorii mobilność

Klasyfikacja ogólna:

Miasto Pozycja w rankingu Wskaźnik
Warszawa 1 55,04
Rzeszów 2 51,77
Katowice 3 49,10
Gdańsk 4 46,74
Kraków 5 45,86
Wrocław 6 45,77
Opole 7 43,96
Poznań 8 43,89
Sopot 9 42,07
Łódź 10 41,79

źródło Rzeszowski Rower Miejski blinkee.city

Rzeszów najlepszą notę otrzymał w kategorii „Mobilność” (ponad 73 punkty), deklasując wszystkie pozostałe miasta – następna w subindeksie Warszawa zdobyła nieco ponad 64 punkty, a pozostałe miasta nie przekroczyły 50. (proszę zobaczyć jak daleko w punktacji odskoczyliśmy reszcie miast)

Miasto Punktacja Pozycja w kategorii
Rzeszów 73,18 1
Warszawa 64,13 2
Gdańsk 48,20 3
Kraków 47,36 4
Łódź 46,45 5
Wrocław 46,02 6

Niekwestionowanym liderem mobilności jest Rzeszów. Choć dysponuje mniejszą liczbą połączeń międzynarodowych i krajowych niż część miast z innych województw, ma ich jednak dostatecznie dużo, by osiągnąć wysokie noty. Stolica Podkarpacia skorzystała jednak przede wszystkim na inwestycjach w infrastrukturę rowerową. Ma najprawdopodobniej najnowocześniejszy system publicznego roweru miejskiego 4. generacji, który pozwala oddawać wykorzystane jednoślady poza stacjami wypożyczeń. Miasto przoduje także pod względem rozbudowy ścieżek rowerowych – stanowią one ponad połowę dróg gminnych. Rzeszów jest również liderem, jeśli chodzi o buspasy (prawie 4 proc. wobec średniej 0,005 proc.). Ma też najtańszą komunikację miejską po Ostrołęce i Żorach, które swoim mieszkańcom oferują darmowy transport publiczny, oraz Krośnie.

– Rzeszów  Może się też po-szczycić zaawansowanym systemem wypożyczeń rowerów miejskich (pojazdy można zwracać poza infrastrukturą sta-cji wypożyczeń) i rozbudowaną siecią ścieżek rowerowych, które stanowią ponad połowę dróg gminnych. Ponadto, Rzeszów należy do piątki miast z najtańszą komunikacją miejską. Miasto prowadzi także w kategorii „Edukacja” (m.in. ze względu na inwestycje w umiejętności licealistów), „Kultura” (wysoki budżet na kulturę) oraz „Zdrowie i opieka” (relatywnie wysoka dostępność usług zdrowotno-opiekuń-czych). Stolica Podkarpacia, dzięki niezłym wynikom w ka-tegoriach „Infrastruktura” i „Otwartość” (Młodzieżowa Rada Miasta istnieje tam od 26 lat), mogłaby nawet wyprzedzić Warszawę. Ustępuje jej jednak zdecydowanie pod wzglę-dem gospodarczym (wynik Rzeszowa jest znacznie poniżej przeciętnej). Niemniej Rzeszów stanowi przykład miasta, które dzięki odpowiedniej polityce inwestycyjnej skutecznie przezwycięża międzyregionalne nierówności strukturalne.

źródło: http://europolis.schuman.pl/wp-content/uploads/sites/2/2019/11/Europolis.-Miasta-dla-m%C5%82odych-1.pdf

zakres działania miejskiej wypożyczalni w Rzeszowie

Podsumowanie roku 2019

Region Device Category Number of rentals Number of kilometers
Rzeszów Skutery 14564 70375
Rzeszów Rowery 22859 130848
Rzeszów Hulajnogi 47684 174999

Dane z sezonu 2019 pokazują że hulajnogi były bardziej popularne niż rowery i skutery razem wzięte. Pomimo że hulajnogi były nowością w poprzednim sezonie to przejechały najwięcej kilometrów. Pojazdy wypożyczono 85 107 razy i  łącznie przejechały 376 222 km . Rowery przejechały więcej kilometrów niż skutery 🙂

źródło: fb blinkee.city

Mam nadzieję że Rzeszów utrzyma wysoką pozycję w rankingu, po tylu latach przerwy wracamy na stanowisko lidera z najnowocześniejszym systemem wypożyczalni lekkiej elektromobilności w Polsce, a może i Europie.

PozdROWER!

Daniel Kunysz

oficer rowerowy stowarzyszenie Rowery.Rzeszow.pl

DYSKUSJA

logo rowery rzeszów
WESPRZYJ NASZE DZIAŁANIA! DOŁĄCZ DO NAS